Trong nhiều năm qua, lĩnh vực RF và microwave thường được xem là hạ tầng kỹ thuật phía sau các hệ thống viễn thông, quốc phòng và hàng không vũ trụ. Tuy nhiên trong năm 2025, vai trò của RF và Microwave được thay đổi rõ rệt, trở thành nền tảng cốt lõi cho các hệ thống 5G, mạng di động phi mặt đất (NTN), vệ tinh, FWA băng thông rộng, An ninh Quốc phòng và thậm chí cả công nghệ Lượng tử.
Bước sang năm 2026, xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng cả về quy mô ứng dụng lẫn mức độ yêu cầu về hiệu năng, độ chính xác và khả năng đo kiểm.
Trong năm 2025, 5G phát triển chưa được như kỳ vọng
Một trong những xu hướng được nhắc đến nhiều nhưng chưa phát triển như kỳ vọng là 5G Standalone (SA). Đến cuối năm 2025, toàn cầu chỉ có khoảng 50 hệ thống mạng 5G SA được triển khai thương mại, gần như không thay đổi so với năm 2023. Chỉ khoảng 15 phần trăm các mạng 5G hiện nay sử dụng lõi SA, đồng nghĩa với việc phần lớn nhà mạng chưa khai thác được hết tiềm năng của “network slicing” và độ trễ siêu thấp trong môi trường thực tế.
Mặc dù được quảng bá với tốc độ rất cao, trải nghiệm 5G trong đời sống hàng ngày chưa thực tương xứng. Công nghệ mmWave chỉ phát huy hiệu quả tại các đô thị mật độ cao, dễ suy yếu tín hiệu khi vướng vật cản và chi phí triển khai lớn. Trong nhiều tình huống, chất lượng kết nối thực tế vẫn chưa tạo ra khác biệt rõ rệt so với mạng 4G LTE.
Những bước tiến quan trọng của RF/Microwave trong năm 2025
Điểm sáng lớn trong năm 2025 là sự phát triển nhanh của mạng viễn thông phi mặt đất (Non-terrestrial Network – NTN). Các hệ thống NTN từng được xem là ý tưởng dài hạn thì đến nay đã bắt đầu được triển khai thương mại. Amazon đang tăng tốc dự án Internet vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO – trước đây là dự án Kuiper). Tại châu Âu, AST SpaceMobile đặt mục tiêu triển khai tới 500 vệ tinh. Eutelsat OneWeb với 654 vệ tinh đang hoạt động đã trở thành đơn vị đầu tiên cung cấp kết nối 5G qua LEO, đặt nền móng cho hạ tầng IRIS2.
Bất chấp những tranh cãi xung quanh Elon Musk, Starlink của ông đã chứng minh được hiệu quả của mô hình Internet vệ tinh trong việc thu hẹp khoảng cách số trên phạm vi toàn cầu. Dù chi phí dịch vụ còn cao, nhưng Starlink hoạt động hiệu quả và có phạm vi phủ gần như toàn cầu, cung cấp được kết nối băng thông rộng tại các nơi mà hạ tầng mặt đất khó có thể tiếp cận như nông thôn, hải đảo và các khu vực xa trung tâm
Đằng sau sự thành công của các Hệ thống NTN là nhờ các công nghệ RF/Microwave tiên tiến được ứng dụng, vốn trước đây chỉ phục vụ cho công nghệ quốc phòng. Tiêu biểu là Công nghệ Anten mảng pha điều khiển điện tử chủ động (Active electronically steered array – AESA) và Liên kết liên vệ tinh bằng RF (RF inter-satellite links – ISLs).
2025 đánh dấu sự phát triển nhanh của NTN
Công nghệ AESA và Liên kết liên vệ tinh
Công nghệ Anten mảng pha điều khiển điện tử chủ động AESA đang trở thành tiêu chuẩn cho các hệ thống kết nối thế hệ mới, đặc biệt trong truyền thông vệ tinh và Kết nối Wi-fi trên máy bay. Công nghệ này cho phép điều khiển búp sóng nhanh hơn, linh hoạt giữa nhiều quỹ đạo vệ tinh, giảm độ trễ, tăng băng thông đồng thời giảm kích thước, khối lượng và chi phí bảo trì hệ thống.
Nếu trước đây Wi-fi trên máy bay được xem là một tiện ích cao cấp, thì ngày nay đây đã trở thành yêu cầu gần như bắt buộc. Hành khách có thể gửi email, làm việc trực tuyến và truy cập mạng xã hội trong suốt chuyến bay. Công nghệ AESA chính là yếu tố then chốt để các hãng hàng không đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao này.
Cùng với đó, các Hệ thống liên kết RF liên vệ tinh (RF inter-satellite links – ISLs) đang dần được triển khai thực tế, giúp nâng cao khả năng truyền dữ liệu trực tiếp giữa các vệ tinh mà không phụ thuộc hoàn toàn vào trạm mặt đất.
Công nghệ AESA chính là yếu tố then chốt để triển khai Wi-Fi trên máy bay
Internet không dây cố định (FWA) bùng nổ.
Một trong những điểm sáng lớn của năm 2025 là sự bùng nổ của Internet không dây cố định (Fixed Wireless Access – FWA). Tại Hoa Kỳ, các dịch vụ Internet không dây cố định của Verizon, T Mobile và AT&T đã thu hút số lượng lớn người dùng, tạo ra sức ép cạnh tranh mạnh mẽ với các dịch vụ băng thông rộng truyền thống. Chỉ riêng trong Quý 3/2025, ba nhà mạng lớn nhất tại Mỹ đã bổ sung thêm khoảng 1 triệu thuê bao FWA, nâng tổng số khách hàng sử dụng FWA lên gần 15 triệu.
DOCSIS và Cáp đồng trục (coax) vẫn còn chỗ đứng
Một xu hướng đáng chú ý khác là sự tăng trưởng đến từ hạ tầng cáp đồng trục coax. Hàng triệu hệ thống cáp đồng trục hiện tại vẫn cần được nâng cấp để đáp ứng nhu cầu băng thông của người dùng. Các chuẩn DOCSIS 3.1 và 4.0 hỗ trợ tốc độ từ 1 đến 2 Gbps, thậm chí thử nghiệm lên đến 6 Gbps, chỉ bằng việc nâng cấp modem và bộ khuếch đại mà không cần thay mới hạ tầng cáp. Điều này giúp nhà mạng tăng tốc độ triển khai với chi phí hợp lý.
An ninh Quốc phòng vẫn là động lực phát triển của công nghệ RF và Microwave
Ngành An ninh Quốc phòng vẫn là động lực tăng trưởng bền vững của công nghệ RF và microwave. Các hệ thống radar, phòng không không quân, tác chiến điện tử và thông tin quân sự đòi hỏi ngày càng cao về hiệu năng RF, độ chính xác đo lường và độ tin cậy. Trong bối cảnh nhiều quốc gia cần hiện đại hóa hạ tầng quốc phòng, xu hướng này được dự báo sẽ kéo dài trong nhiều năm tới, tạo nền tảng ổn định cho ngành RF/microwave trên toàn cầu.
Công nghệ lượng tử dần bước vào giai đoạn thương mại
Một trong những bất ngờ lớn của năm 2025 là sự tăng trưởng nhanh của các hệ thống lượng tử. Từ chỗ chỉ mang tính nghiên cứu, công nghệ lượng tử đang từng bước tiến vào giai đoạn thương mại. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư và xây dựng hệ thống lượng tử, kéo theo nhu cầu lớn về linh kiện RF và Microwave. Mỗi hệ thống làm lạnh (cryostat) trong máy tính lượng tử có thể tích hợp hàng triệu USD giá trị linh kiện RF, bao gồm cáp, đầu nối cho đến bộ suy hao (attenuator) và chuyển mạch. Chỉ vài năm trước đây nhu cầu này còn chưa tồn tại, nhưng đang vô cùng tiềm năng trong những năm tới.
Một hệ thống cryostat có thể tích hợp hàng triệu USD giá trị linh kiện RF
Nghiên cứu “Bộ não vi sóng” của Đại học Cornell
Điểm nhấn đáng chú ý của năm qua là chip “Bộ não vi sóng” (Microwave brain) của Đại học Cornell, được xem là chip silicon đầu tiên chứa mạng neural microwave. Con chip có khả năng xử lý trực tiếp tín hiệu không dây và dữ liệu thời gian thực trong miền tần số, với mức tiêu thụ chỉ khoảng 200mW điện năng DC. Nghiên cứu này cho thấy RF/microwave không chỉ là hạ tầng truyền dẫn, mà còn có tiềm năng trở thành nền tảng tính toán, xử lý tín hiệu và trí tuệ nhân tạo trong tương lai.
“Bộ não vi sóng” của Cornell là chip silicon đầu tiên chứa mạng neural microwave
Ngành RF/Microwave trong 2026 và xa hơn nữa.
Trong năm 2026, Công nghệ 5G được kỳ vọng sẽ tiếp tục hoàn thiện và ứng dụng thực tế nhiều hơn. Điều này sẽ tạo áp lực lên các công nghệ bán dẫn như GaN, InP và SiGe, vốn là nền tảng phần cứng của mạng 5G, khi hệ thống sẽ dần tiến tới dải tần 80 GHz và cao hơn.
Công nghệ 6G có thể sẽ chưa xuất hiện trước năm 2030 như dự đoán, nhưng một khi thành hiện thực, 6G sẽ mở ra kỷ nguyên kết nối độ trễ gần bằng không, và tốc độ dữ liệu đa gigabit, tiến gần tới vùng terahertz.
RF/Microwave đang dần bước ra khỏi vai trò hạ tầng sang lớp công nghệ trung tâm cho mọi thứ từ NTN, FWA, An ninh Quốc phòng và Lượng tử. Thách thức trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở đổi mới công nghệ, mà còn ở khả năng thiết kế, đo kiểm, triển khai và vận hành với tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe., độ chính xác cao và tầm nhìn xa hơn nữa.
Tại Việt Nam, với vai trò là đối tác của Keysight Technologies và các nhà cung cấp Giải pháp RF và Microwave tiên tiến, ASIC Technologies sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học trong việc tiếp cận, đo lường và làm chủ các xu hướng công nghệ RF và Microwave trong tương lai.
